X
تبلیغات
با معلم - تدريس برتر

با معلم

اگر به من بگويي، فراموش مي کنم. اگر يادم بدهي، به خاطر مي آورم و اگر درگيرم کني، ياد مي گيرم.

تدريس برتر

ج) روش تدريس: با توجه به اهداف تعيين شده براي درس مورد نظر بايد بررسي كرد و روش يا الگوي مناسبي را براي رسيدن به اهداف از پيش تعيين شده انتخاب كرد و بايد توجه داشت كه با كدام روش فعال آن تدريس بهتر صورت مي گيرد . مثلاً از روش استقرايي در زمينه دروسي كه مطالب آن قابل دسته بندي هستند مي توان بهره جست.

د) رسانه هاي آموزشي: بر اساس آن روشي كه براي تدريس به كار گرفته مي شود بايد وسايل مورد نياز را تهيه نمود مانند كارت هاي آموزشي، تابلو وايت برد، تخته سياه ، ماژيك ، ضبط صوت ، فيلم ويدئويي و ...

ح) مراحل اجراي تدريس:       

    الف: مهارت هاي قبل از تدريس كه خود شامل چند بخش مي شود:  

     ب: ارزشيابي آغازين ( تشخيصي)

     ج: آماده سازي

الف: فعاليت هاي مقدماتي : كه شامل سلام و احوالپرسي ، دقت در وضعيت جسمي و روحي و حضور و غياب و بررسي تكاليف ، بيان مناسبت روز و ... مي شود كه اصولاً 1 الي 2 دقيقه بيشتر طول نمي كشد.

ب: ارزشيابي آغازين (تشخيصي) : كه ضمن آگاهي دادن به معلم در زمينه ي نقطه آغاز تدريس مي تواند آمادگي كلاس را براي پذيرش مطالب جديد تعيين كند.

ج: آماده ساز ي: براي كاشت دانه بايد ابتدا زمين را آماده ساخت. براي پذيرفتن مطالب جديد هم بايد زمينه و انگيزه هايي را در فراگيران ايجاد نمود كه مي تواند اين كار به شكل هاي مختلفي صورت پذيرد مانند طرح يك سؤال:

2- مهارت هاي حين تدريس يا ارائه ي درس: كه در اين مرحله معلم فعاليتي را همراه با فراگيران انجام مي دهد و با انجام يك كار گروهي به سوي اهداف از پيش تعيين شده حركت نموده و پس از طي مراحلي البته بسته به روش يا الگويي كه به كار گرفته شده به آن اهداف دست مي يابد.

3- مهارت هاي پس از تدريس كه خود شامل سه بخش مي شود:

الف: جمع بندي و نتيجه گيري

ب: ارزشيابي تكويني

ج: تعيين تكليف

الف: جمع بندي و نتيجه گيري:در اين مرحله معلم با همراهي فراگيران و توسط خود آن ها به يك جمع بندي از مطالب تدريس شده دست مي يابد و در صورت ناقص بودن اطلاعات ، معلم خود آن را كامل مي نمايد.

ب: ارزشيابي تكويني: معلم براي اطمينان خاطر از اينكه آيا مطالب تدريس شده را فراگيران ياد گرفته اند يا نه ؟ دست به ارزشيابي زده كه مي تواند به صورت سؤال و جواب كتبي يا شفاهي يا انجام آزمايش و يا شكل هاي ديگر صورت پذيرد.

ج: تعيين تكليف: در پايان درس معلم براي دروني شدن مفاهيم و كاربرد آن ها در امور زندگي تكاليفي در زمينه هاي خلاقيتي ، بسطي، عمومي و به شيوه اي كه هم انفرادي و هم گروهي بتوانند انجام دهند در قالب و شكل هاي مختلف براي دانش آموزان تعيين مي كند و از آن ها مي خواهد كه طبق استعداد و توانائي هاي خود تكاليف را انجام دهند.

  مسائلي كه يك معلم بايد حين تدريس مد نظر داشته باشد.

از بدو ورود خوشرو اما جدي و كوشا باشد.

در توزيع صدا و نگاه و حضور خود در كنار فراگيران مساوات را رعايت كند.

از تشويق براي تحريك بيشتر دانش آموزان استفاده كند و بيشتر سعي نمايد تا از تشويق هاي غير مادي بهره جويد زيرا تشويق هاي مادي كم كم ارزش خود را از دست مي دهد و فراگيران را پر توقع مي سازد.

بين مطالب تدريس شده و زندگي واقعي فراگيران ارتباط منطقي بر قرار سازد.

از تجربيات قابل لمس و قبول دانش آموزان براي بهتر فهميدن دروس كمك بگيرد.

صداي او متغير باشد و ساختار دستوري جملات را رعايت كند تا باعث جلب بيشتر فراگيران گردد.

از كتاب درسي به عنوان يكي از بهترين وسيله هاي آموزشي استفاده كند و فراگيران را به استفاده هر چه بيشتر از آن تشويق نمايد.

فراهم آوردن موقعيت مناسب جهت انديشيدن دانش آموزان و به كار انداختن قوه تفكر و خلاقيت در فراگيران بايد جزء مهم ترين اهداف باشد.

به تفاوت هاي فردي فراگيران در امر آموزش توجه جدي داشته باشد.

از وسايل كمك آموزشي مناسب در زمان مناسب استفاده نمايد نه آنكه مقدار زيادي وسايل كمك آموزشي به كلاس آورده ولي حتي فرصت نگاه كردن آن ها را هم به فراگيران ندهد.

در كار خود ابداع و نوآوري داشته و سعي كند با روش هاي جديد هر چند ساده تدريس خود را به اجرا در آورد.

مطالب خود را به روز نمايد و از لحاظ علمي و ادبي آن ها را در حد مطلوبي ارائه نمايد.

زمينه هايي را جهت كشف اصول و مفاهيم و قواعد اصلي درس براي فراگيران فراهم نمايد نه آن كه آن ها را مستقيماً و به راحتي در اختيار آن ها قرار دهد.

ارزشيابي تكويني او از اهداف رفتاري تعيين شده ي او سرچشمه گرفته باشد ، نه مسائل جزئي و پيش پا افتاده و بي ارزش.

فراگيران را به تشكيل گروه ها و كارهاي مشاركتي تشويق نمايد واز دست گذاشتن روي افراد خاص مثل سرگروه يا نماينده خود داري نمايد.

براي ايجاد انگيزه جهت ارائه ي درس جديد راهبردهاي مناسبي را كه مختصر و كوتاه و مفيد باشد به كار گيرد.

مدل قرار گرفتن فراگيران در كلاس با اجراي روش تدريس هماهنگي داشته باشد.

در ارائه تكليف استعداد و توانائي هاي كلاس را در نظر گرفته و ضمن ارائه تكاليفي كه باعث پرورش خلاقيت وعلاقه مندي بيشتر آنها به درس مي شود، تلاش كند تكاليف را در كلاس معين كند كه نه سطح دشواري آن پايين يا بسيار بالا باشد به طوري كه در حد توان فراگير باشد و روح پژوهش و تحقيق را در فراگيران پرورش دهد.

كلاس او بايد داراي نظم و انضباط مناسبي باشد و سعي نمايد كه نه كلاس آن چنان خشك و خسته كننده باشد و نه در اثر بي نظمي دچار هرج ومرج شود.

سعي در تقويت مهارت هاي اجتماعي فراگيران نمايد و تلاش كند با گوش دادن به صحبت هاي فراگيران وهمفكري آن ها زمينه تعامل اجتماعي را در آن ها به وجود آورد.

در جهت شادابي و طراوت كلاس درس ضمن به كارگيري روش هاي فعال كه جذاب و دلچسب باشد سعي در بر نشاط نمودن كلاس به وسيله بيان قصه ها و پند ها و اشعار و ... بنمايد.

معلم بايد ظاهري آراسته و مرتب داشته باشد وآن چنان رفتار كند كه الگوي مناسبي براي فراگير باشد.

براي پرورش و تربيت ديني و اجتماعي فراگيران به بيان مناسب ها و موقعيت هاي خاص تاريخ جامعه پرداخته و آن را در حد امكان به درس مربوطه ربط داده واهميت آن موضوع را گوشزد نمايد.

در پاسخ به سؤالات فراگيران صبور و بردبار باشد و به طور عادلانه به سؤالات آن ها پاسخ گويد تا حس كنجكاوي و پرسشگري آنان را تقويت نمايد.

 

روشهای برتر تدریس : با تاکید بر انواع طراحی آموزشی

نقشه یک تدریس

تعریف واژه ها

مراحل سه گانه تدریس

معرفی برخی از روشهای تدریس فعال

انواع طراحی آموزشی

دیدگاههای مختلف تربیتی نسبت به وظایف مدرس

اصلاح رفتار فراگیران در کلاس درس

شناخت و کنترل مشکلات ویژه فراگیران

عوامل موثر در بهبود کیفیت تدریس

آموزش موثر اولیا و مربیان

نظريه تمرين در روش تدريس توضيحي

نظريه تمرين:

روش تدريس توضيحي علاوه بر توضيحات معلم نياز به تمرين دارد. براي ارائه تمرين يا استفاده از تمرين بايد به شش اصل را رعايت کنيم. اين اصول از نظريه تمرين استخراج شده است و به شرح زير است:

اصل اول، « شکل دهي » است؛ منظور همان پديد آوري مهارت در ياد گيرنده است. معلم با رعايت اصل شکل دهي، کمک هايي را در سطوح گوناگون ارائه مي دهد. اين کمک ها ممکن است از ياري کامل معلم تا انجام نيمه مستقل و مستقل تمرين متغير باشد. معلم اين کمک ها را تا زماني ادامه ميدهد که دانش آموزان خود ، توانايي عهده دار شدن انجام دادن تمرين را بپذيرد.

اصل دوم، « طول مدت تمرين » است. پژوهش ها نشان داده اند هر اندازه تمرين ياد گيرنده بيشتر باشد بر ميزان ياد دادي او افزوده مي شود. به عبارت ديگر با تمرين زياد فراموشي به حداقل ميرسد. بايد توجه شود که محدوده هاي زماني کوتاه براي تمرين، مفيدتر از محدوده هاي زماني بلند است. خوب است که تمرين در حدود 5 تا 10 دقيقه صورت گيرد و همچنين در طول چند روز استمرار داشته باشد. براي اين منظور استفاده از تکاليف منزل مفيد به نظر مي رسد. اين ديدگاه براي دانش آموزان دوره ابتدايي بسيار مطلوب است. براي دانش آموزان دوره راهنمايي ميتوان از محدوده هاي زماني 30 تا 40 دقيقه اي استفاده کرد و اگر فاصله تمرين ها در اين دوره بيشتر باشد اثرگذاري بالاتري دارد.

اصل سوم، « بازبيني » است. بر اساس اين اصل بايد از بروز خطا در مراحل اوليه تمرين جلوگيري شود. زيرا همراه بودن تمرين با اشتباه امکان دارد سبب مزاحمت براي يادگيري هاي آينده شود. براي جلوگيري از تثبيت خطا در ذهن يادگيرنده، بايد بازخورد اصلاحي داده شود.ارائه بازخورد هاي اصلاحي فوري، يعني دادن آگاهي درباره نحوه عملکرد و چگونگي تصحيح خطا به يادگيرنده در از بين بردن سوء درک و فهم اوليه ياري مي کند.

اصل چهارم، « سطح درستي » تمرين است. 

مراحل اجراي روش تدريس توضيحي:

راحل اجراي روش تدريس توضيحي:
مرحله اول: جهت دهي:
 در اين مرحله چهارچوب طرح درس، و انتظارات خود را بيان مي کنيم. و همچنين تکاليف يادگيري را شرح مي دهيم. در اين مرحله سه گام لازم است: بيان هدف درس و سطح عملکرد، نشان دادن رابطه درس حاظر با تجارب و ياد گرفته هاي پيشين دانش آموزان، بيان و تعيين مسئوليت هاي دانش آموزان در فرايند تدريس و يادگيري.
مرحله دوم: ارائه توضيح:
 در اين مرحله که، بيشترين زمان را به خود اختصاص مي دهد، به تشريح و توضيح مفاهيم اصلي درس مي پردازيم. هر اندازه توضيحاتي که ارائه مي دهيم سادهتر و عاري از هر گونه ابهام باشد، ميزان يادگيري دانش آموزان بيشتر مي شود. با توجه به جديد بودن مفاهيم در حال تدريس، بايد آن را با چند مثال ارائه دهيم. انتقال اطلاعات درباره مفهوم به صورت ديداري و شنيداري به نحوي که دانش آموزان قادر باشند مفاهيم را در همين مراحل نخستين فرا گيرند حايز اهميت است. در اين مرحله بايد ميزان درک و فهم دانش آموزان از مفهوم ارائه شده هم مورد نظر باشد.
مرحله سوم: تمرين منظم :
در اين مرحله معلم تمرين هايي را در اختيار دانش آموزان قرار مي دهد و نحوه انجام آنها را نيز مشخص مي کند. در اين مرحله بهتر است دانش آموزان را تشويق کنيم تمرين ها را به صورت هميار انجام دهند. از فعاليت هاي اساسي معلم اين است که به دانش آموزان کمک کند تا روحيه همکاري را حفظ کنند و تمرين را يک نفر به عهده نگيرد. دانش آموزان نه فقط بايد به صورت هميار تمرين ها را انجام دهند بلکه بايد مراقب و مشاهده گر عمليات يکديگر باشند.


مرحله چهارم: تمرين مستقل:
اين مرحله پاياني روش تدريس توضيحي است. اين مرحله زماني آغاز مي شود که تقريبا 90% دانش آموزان کلاس درس تمرين هاي ارائه شده را به درستي انجام داده باشند. هدف از ارائه تمرين مستقل ارائه کمکي است به دانش آموز، تا بتواند به عمق يادگيري خود بيفزايد و در نگه داري ذهني موفق گردد. خوب است که تکاليف اين مرحله به عنوان تکليف منزل به دانش آموزان ارائه شود.

مديريت کار آمد کلاس
در زير هشت اصل براي مديريت کار آمد کلاس بر اساس سه ديدگاه شناختي، رفتاري و انسانگرا معرفي و بررسي شده است:
1- امکان يادگيري هاي معنادار را فراهم سازد.
رمز پيشگيري از بروز مشکلات، داشتن فعاليت هاي با معنا و چالشگر در کلاس است.( اورستون و اسميلاي، 1987 ). به عنوان معلم شرايط را به گونه اي فراهم کنيد که اطلاعات درسي براي دانش آموزان با معنا باشد، در نتيجه دانش آموز به کارش علاقه نشان مي دهد و مشکلات کم ميشود. نبايد فراموش شود که اطلاع ما از علايق، روش فکري  و آمادگي دانش آموزان، مي تواند راه گشا باشد.
2- کلاس را به محيط حمايت کننده تبديل کنيد.
     مي دانيم يادگيري و رشد به خودي خود اتفاق نمي افتند، مگر آنکه نيازها و کاستي هاي دانش آموزان پاسخ داده شود. پس کلاس درس بايد محيطي باشد که در آن به نيازهاي زيستي، ايمني، تعلق و احترام به نفس در حد اعلاي ممکن پاسخ داده شود. از طرفي معلم نمي تواند جايگزين پدر و مادر شود و آن عشق و محبت را به کودکان هديه کند. ولي مسلما مي تواند، امنيت دانش آموزان را در کلاس تأمين کند. و احساس تعلق به گروه کلاس را در او پرورش دهد.
اعتماد به نفس تا حدود زيادي به نحوه معلم با دانش آموز بستگي دارد.( دوک،1988 ) معلم بايد هر دانش آموز را مانند يک فرد بي نظير و تحسين بر انگيز در هنگام انجام تلاش هايش معرفي کند تا پرورش اعتماد به نفس دانش آموز را تسهيل کند. از طرفي معلم نبايد به دانش آموزان اجازه دهد شخصيت دانش آموز ديگر را خورد کنند. طبيعي است در اين شرايط دانش آموز احساس تعلق خاطر به کلاس درس مي کند و چون تجربه هاي خوبي در کلاس داشته، سعي مي کند وظايف محوله را با حسن نيت و به خوبي انجام دهد.
3- براي يادگيري موفقيت آميز فرصت هاي لازم را فراهم کنيد.
اين گفته که « موفقيت، موفقيت مي آورد. » در کلاس درس هم صادق است. همه دانش آموزان بايد امکان تجربه موفقيت آميز در کلاس را داشته باشند. اين تجربه ممکن است، از سهيم شدن در کار يا پيشرفت در املاء تغيير کند. معناي موفقيت تنها، پيروزي در رقابت با ديگران نيست، بلکه پيشرفت فرد در انجام کار و تکاليفش، خود منبع مهم کسب موفقيت است. معلمان موفق فعاليت هايي را طرح ريزي مي کنند که چالشگر باشد و در عين حال احتمال موفقيت در آنها زياد باشد. معمولا تکاليف ساده خسته کننده، و تکاليف مشکل باعث شکست هاي پي در پي دانش آموزان مي شود و در نتيجه دانش آموز از ادامه انجام فعاليت يادگيري دلسرد مي شود و در صدد انجام فعاليت هاي ديگري که به نظرش پاداش و جذابيت بيشتري دارد مي پردازد که اغلب اين فعاليت ها، کلاس را دچار اختلال مي کند. انتخاب صحيح فعاليت هاي يادگيري براي دانش آموزان بخش حياتي و حساس مديريت موفقيت آميز کلاس درس است. « اورستون و اسميلاي، 1987 »
4- به دانش آموزان کمک کنيد که هدفهاي مربوط به اصلاح خود را تعريف کنند.
هدف هايي را که دانش آموزان بايد براي خود انتخاب مي کنند، در رفتار موفقيت آميز آنها تأثير مي گذارد. ( دوک و لگت، 1988 ). احتمال بروز رفتار هاي سازنده در دانش آموزاني که اهداف مربوط به اصلاح خود را دنبال مي کنند بسيار بيشتر از کساني است که فقط در پي اهداف عملي کلاس هستند.
5- درباره نتايج کارها اطلاعات لازم را در اختيار دانش آموزان قرار دهيد.
بازخورد معلم به دانش آموزن در مقابل تلاش هايشان، با موفقيت ايشان رابطه نزديک دارد. دانش آموزان بايد بدانند تا چه حد کارشان را خوب انجام داده اند و آيا انتظارات معلم را برآورده کرده اند يا نه. به طور کلي، بازخورد مناسب باعث انگيزش دانش آموز براي شرکت در فعاليت هاي يادگيري مي شود و احتمال بروز بد رفتاري را کاهش ميدهد.
6- دانش آموزان را در تصميم گيري شرکت دهيد ولي توجه کنيد که تصميم نهايي را با اقتدار خود و با تکيه بر نظرات دانش آموزان اتخاذ کنيد.
بايد دانش آموزان را در تصميم گيري شرکت داد ولي بايد توجه شود که تصميم نهايي را با اقتدار خود و با تکيه بر نظرات دانش آموزان اتخاذ کنيد چون در اين صورت هم دانش آموزان مي بينند که نظرشان مهم بوده و اعمال شده و هم مي بينند که نظرات آنها بايد از زير نظر معلم بگذرد پس نظرات سنجيده تر ميدهند و نسبت به معلم جسور نمي شوند؛ اين يک اصل مهم در اداره کلاس با همکاري دانش آموزان است.دانش آموزان احتياج دارند که احساس کنند در مورد کارهايي که انجام مي دهند مختارند. اگر مديريت کلاس ضعيف باشد، دانش آموزان احساس مي کنند بر يادگيري خود اختيار ندارند. در اين صورت آنچه را معلم مي خواهد، بدون هيچ گونه انگيزه اي انجام مي دهند. اگر دانش آموزان اعتقاد داشته باشند که در فعاليت هاي کلاس و تصميمات آن نقش مهمي دارند، انگيزه ايشان افزايش و امکان بد رفتاري آنها کاهش ميابد (گلاسر،1986).
7- براي روزهاي بد برنامه ريزي کنيد.
گاهي تدريس موفقترين معلم هم با وجود برنامه ريزي دقيق کارايي ندارد. رويدادها ( مثل: مشکلات رفت و آمد و مشکلات خانوادگي و ...) بعضا مانع اجراي برنامه مي شود. در چنين مواقعي که نمي توان از برنامه معمولي استفاده کرد، معلمان بايد از پيش ، برنامه اي براي چنين مواقع « اضطراري » در اختيار داشته باشند تا آن را اجرا کنند. معلمان موفق پيشبيني مي کنند در طول سال روز هاي بدي است و از قبل براي اين چنين روز هايي برنامه ريزي مي کنند. البته اين فعاليت ها بايد چنان کلي باشد که تقريبا به درد همه روزهاي سال بخورد و در عين حال چنان با معنا باشد که دانش آموزان را کاملا مشغول کند.
8- رفتار هاي مناسب را تقويت کنيد.
اساسا همه برنامه هاي موفقيت آميز مديريت کلاس بر تقويت رفتارهاي مناسب و نه تنبيه رفتار هاي نادرست استوار است( مانند: ماتسون و اولنديک ، 1988). ر5فتار هاي مناسب که به سريع ترين و لذت بخش ترين يادگيري در کلاس مي انجامد با رفتار هاي نامناسب که با يادگيري تداخل مي کنند در رقابت است.دانش آموزان نمي توانند هم با يکديگر صحبت کنند و هم مسائل رياضي را حل کنند. اين رفتار ها با هم رقابت دارند و در يک زمان فقط يکي از آنها را مي توان انجام داد. در کلاسي که رفتار معمولي رفتار مناسب است رفتار نامناسب به ندرت اتفاق مي افتد. اين اساس پيشگيري از بروز مشکل است ( اورستون و اسميلاي، 1987).

روش گلاسر براي پيشگيري از مشکل:

ويليام گلاسر (1986-1969)، الگوي معروفي را براي پيشگيري از بروز مشکل رفتاري در کلاس طراحي کرده است. گلاسر به منظور اين که از طريق افزايش موفقيت و کاهش شکست دانش آموز از بروز مشکلات رفتاري وي جلوگيري کند دستورالعمل هاي زير را پيشنهاد کرده است:
1- دوستانه برخورد کنيد. از ضمير هاي شخصي استفاده کنيد و اهميتي را که براي دانش آموزان قايليد به زبان بياوريد.
2- فقط به رفتار فعلي( الان) اشاره کنيد. در واقع سوال کنيد که « هم اکنون چه مي کنيد؟ » از اين که دانش آموزان را با رفتار گذشته ايشان بسنجيد پرهيز کنيد.
3- بر داوري ارزشي خود دانش آموزان تأکيد کنيد. سوال کنيد که آيا آن چه آنها انجام مي دهند براي آنها مفيد است يا نه.
4- همراه با دانش آموزان براي رفتارهاي جايگزين برنامه ريزي کنيد. دانش آموزان را در تصميم گيري ها شرکت  دهيد.
5- در قبال برنامه ها متعهد باشيد. تعهد خويش را با نظارت بر پيشرفت و عرضه تقويت مثبت، در صورت رسيدن به هدف هاي برنامه، نشان دهيد.
6- بهانه ها را نپذيريد. در مورد بهانه ها و عذر هاي دانش آموزان به بحث نپردازيد.
7- تنبيه نکنيد. تنبيه مسئوليت را از روي دوش دانش آموز بر مي دارد، بلکه مسئوليت را بر عهده معلم مي گذارد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه هشتم اردیبهشت 1389ساعت 17:37  توسط محسن شريفيان  |